හොලිවුඩයේ සැඟවුණු කතාන්දරය: චිත්‍රපටයක් අවසානයේ වැටෙන මේ ලාංඡනවල නියම තේරුම ඔබ දන්නවාද?

ෆිල්ම් එකක අවසන් දර්ශනය ඉවර වෙලා, කළු පාට තිරයේ සුදු පාටින් නම් වැටෙන්න පටන් ගත්ත ගමන් අපි ගොඩක් දෙනෙක් කරන්නේ මොකක්ද? එක්කෝ ලැප් එක , ටීවී එක ඕෆ් කරනවා, නැත්නම් සිනමාශාලාවෙන් එළියට යනවා. ඒත් ඔබ දන්නවාද, ඒ නම් වැටීගෙන යනකොට අන්තිමටම තිරයේ දිස්වෙන පුංචි ලාංඡන (Logos) කිහිපය ඇතුළේ, සම්පූර්ණ හොලිවුඩ් සිනමාවේම සැඟවුණු ඉතිහාසයකුත්, දැවැන්ත තාක්ෂණික යුද්ධයකුත් හැංගිලා තියෙනවා කියලා?

ඇත්තටම මේ ලාංඡන නිකම්ම නිකම් පින්තූර නෙවෙයි. ඒවා සිනමා ලෝකයේ බලය, තරඟකාරිත්වය සහ ඛේදවාචකයන් සංකේතවත් කරන රහස් කේත (Secret Codes) වගෙයි. අද Sinama.lk අපි සූදානම් වෙන්නේ, ඊළඟ වතාවේ ෆිල්ම් එකක් බලද්දී ඔබට ඒ ෆිල්ම් එක ගැන වෙනස්ම කෝණයකින් හිතන්න පුළුවන් වෙන විදිහේ අපූරු කතාවක් කියන්නයි.

අපි බලමු මේ ප්‍රධාන ලාංඡන වලින් ඇත්තටම කියවෙන්නේ මොකක්ද කියලා.

1. ශබ්දයේ සීතල යුද්ධය: Dolby ද? DTS ද? නැත්නම් SDDS ද?

2000 දශකයේ මුල් භාගයේ (උදාහරණයක් විදිහට The Bourne Supremacy වගේ චිත්‍රපටයක් ගත්තොත්) අගට මේ ලාංඡන තුනම එකට වැටෙනවා. ඔබ කවදාහරි හිතලා තියෙනවාද ඇයි එකම ෆිල්ම් එකට ශබ්ද තාක්ෂණයන් තුනක්ම පාවිච්චි කරන්නේ කියලා?

මෙතන තියෙන්නේ ලොකු ව්‍යාපාරික තරඟයක්. ඩිජිටල් තාක්ෂණය එන්න කලින්, සිනමාශාලාවලට චිත්‍රපට යැව්වේ රීල් (Film Reels) විදිහට. ඒ කාලේ සමහර සිනමාශාලාවල තිබුණේ Dolby Digital පද්ධති. තවත් සමහර ඒවයේ DTS (Digital Theater Systems) හෝ Sony සමාගමේ SDDS පද්ධති තිබුණා.

මේ නිසා චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්ට සිද්ධ වුණා මේ ශබ්ද ෆෝමැට් තුනම එකම ෆිල්ම් රෝලක මුද්‍රණය කරන්න!

• Dolby Digital දත්ත මුද්‍රණය කළේ ෆිල්ම් එකේ අයිනේ තියෙන සිදුරු අතරමැදයි.

• SDDS දත්ත මුද්‍රණය කළේ ෆිල්ම් එකේ දෙපැත්තේම ගැටියේ.

• DTS වල ක්‍රමය තමයි පුදුම සහගතම! ෆිල්ම් රෝලේ ශබ්දයක් තිබුණේම නැහැ. ඒ වෙනුවට තිබුණේ Timecode එකක් විතරයි. ශබ්දය වෙනම CD එකක දාලා සිනමාශාලාවට යැව්වා. රූපය ප්ලේ වෙද්දී යන්ත්‍රය මගින් අර කෝඩ් එක කියවලා CD එකේ තියෙන ශබ්දය හරියටම රූපය එක්ක මැච් කළා.

අද වෙද්දී සෝනි සමාගමේ SDDS සටනින් පරාද වෙලා සිනමාවෙන් සමුගෙන ගිහින්. ඒත් Dolby සහ DTS අදටත් සිනමා ශබ්ද ලෝකයේ රජ කරනවා.

2. සිනමා ලෝකයේ රජකම් කරපු 'Kodak' හි ඛේදවාචකය

ඔබ පරණ ෆිල්ම් එකක් බලද්දී Kodak Motion Picture Film කියන ලාංඡනය අනිවාර්යයෙන්ම දකිනවා. හොලිවුඩයේ ස්වර්ණමය යුගයේ ඉඳන්ම චිත්‍රපට රූගත කළේ කෝඩැක් සමාගමේ ෆිල්ම් රෝල් (Celluloid film) වල. ඒ ෆිල්ම් වල තිබුණු අමුතුම රළු ගතිය (Film grain) නිසා තමයි ඒ කාලේ ෆිල්ම් වලට එච්චර තාත්වික, සජීවී හැඟීමක් ලැබුණේ.

නමුත් කාලයත් එක්ක ඩිජිටල් කැමරා (RED, ARRI) කරළියට ආවා. භෞතික ෆිල්ම් රෝල් වෙනුවට හැමදේම මතක ගබඩා (Memory cards) බවට පත්වුණා. ලෝකය වෙනස් වෙන වේගයට හැඩගැහෙන්න බැරි වුණු නිසා, සිනමාවේ දැවැන්තයෙක් වුණු Kodak සමාගම 2012 දී බංකොලොත් වුණා. මේ ලාංඡනය අද අපිට මතක් කරන්නේ, කොච්චර ජනප්‍රිය වුණත් නවෝත්පාදනයට (Innovation) මුහුණ දෙන්න බැරි වුණොත් ඕනෑම දැවැන්තයෙක් කඩා වැටෙනවා කියන පාඩමයි.

3. තිරය පිටුපස සැබෑ වීරයන්ගේ මුද්‍රාව (IATSE)

චිත්‍රපටයක අග තියෙන රෝදයක් වගේ පෙනෙන ලාංඡනයක් ඔබ දැකලා තියෙනවාද? ඒකේ IATSE කියලා ගහලා තියෙනවා. (International Alliance of Theatrical Stage Employees). මේක නිකම්ම ලාංඡනයක් නෙවෙයි, මේක හොලිවුඩයේ තියෙන දැඩි නීතියක්!

පැය දෙකක චිත්‍රපටයක් අපි පැය දෙකෙන් බලාගත්තට, ඒක පිටුපස නිදි මරාගෙන වැඩ කරන කැමරා ශිල්පීන්, වේශ නිරූපණ ශිල්පීන්, ලයිට් අල්ලන අය සිය ගණනක් ඉන්නවා. මේ IATSE ලාංඡනය ෆිල්ම් එකකට වැටෙන්නේ, ඒ චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදකයින් විසින් තමන්ගේ ශ්‍රමිකයින්ට සාධාරණ වැටුපක්, නිවාඩු සහ ආරක්ෂාව ලබා දීලා තියෙනවා නම් විතරයි. සරලවම කිව්වොත් මේ ලාංඡනයෙන් කියන්නේ, "මේ ෆිල්ම් එක හැදුවේ මිනිස්සුන්ගේ ශ්‍රමය සූරාකාලා නෙවෙයි" කියන එකයි.

4. හොලිවුඩයේ තත්ත්ව සහතිකය: MPAA

CERTIFICATE NO. කියලා අංකයක් තියෙනවා ඔබ දැකලා ඇති. (උදාහරණයක් විදිහට Certificate No. 40976). ඇමරිකාවේ චිත්‍රපට නියාමනය කරන MPAA (Motion Picture Association of America) ආයතනයෙන් තමයි මේ සහතිකය දෙන්නේ.

1920 ගණන්වල ඉඳන්ම ඇමරිකාවේ හැදෙන හැම නිල චිත්‍රපටයක්ම මේ ආයතනය හරහා පරීක්ෂා කෙරෙනවා. චිත්‍රපටයකට PG-13 ද, R රේටිං එකක් ද දෙන්නේ කියලා තීරණය කරන්නේ මෙයාලා. මේ සහතික අංකයෙන් කියවෙන්නේ හොලිවුඩ් ඉතිහාසයේ ඔවුන් නිල වශයෙන් අනුමත කරපු කීවෙනි චිත්‍රපටයද මේක කියන එකයි. (අද වෙද්දී මේ අංකය 50,000 ත් පහු කරලා ගිහින්!).

මේ වගේ සිනමාවේ සැඟවුණු කතා සහ අලුත්ම තොරතුරු දැනගන්න, දිගටම Sinama.lk සමඟ රැඳී සිටින්න!